Günümüzün trendi bireysellik. Bireysel ve hızlı yaşıyoruz. Pratiklik kavramı hiç bu kadar sık anılmamıştı. Anything in one click: tek tıkla alışveriş, tek tıkla sinema ve konser bileti, tek tıkla kitap ve CD ifadeleri uçuşurken bunlara bir yenisi daha eklendi. yemeksepeti.com: tek tıkla yemek! Telefonda derdini anlatamama, kuyrukta bekleme devri kapandı. Fiyat değişiklikleri gözümüzün önünde. Siparişimi o gün ve o saatte istediğim için toplantıdan çıktığımda pizzam beni bekliyor olucak. Restoran telefon numaralarını ajandada ya da aklımda tutmama gerek yok, yemeksepeti.com'u herzaman hatırlamam yeterli! Yemek yapacak kimsen yoksa (ya da yaptığı yenilecek gibi değilse), canın değişik bişeyler çektiyse, her gün üst üste aynı yemeği yemekten sıkıldıysan bir tek yemeksepeti.com yeter.
Aranızda yemeksepeti'ni bilmeyen var mı?
4 Mart'ta e-ticaret dersimize konuk olan Nevzat Aydın hepimizin şimdiye kadar en az bir kere (bazılarımızın mutlaka günde bir kere) ihtiyaç duyduğu yemeksepeti.com başarı hikayesini bizimle paylaştı. Nevzat Aydın da amazon.com'un CEO'su Jeff Bezos gibi düşünerek bu işe başlamış ve demiş ki; 'İki tip şirket vardır. Kullanıcılarına daha fazla para harcatmaya çalışanlar ve daha az para harcatmaya çalışanlar. Biz ikincisi olacağız. 'Sayılarla yemeksepeti künyesi:
Kuruluş : 2001 Ocak
Restoran Sayısı : 2,500
Üye Sayısı : 350,000
Günde yemek yiyen kişi sayısı : 30,000
Sistemden çıkartılan restoran :880
Ziyaretçinin sipariş verme oranı : 41%
Şu ana kadar en çok sipariş veren kullanıcının verdiği sipariş adedi : 2712
İngilizce/Türkçe dil seçenekleriyle; Ankara, Antalya, Bursa, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir'de faaliyette bulunan yemeksepeti.com çok yakında Kocaeli'nde ve Kıbrıs'ta (Lefkoşa, Girne, Gazimağusa) da hizmet vermeye başlayacak.
Nevzat Aydın gelişme politikalarını; "paket servisi yaygınlığı ve internet kullanım seviyesinin yüksek olduğu her yerde yemeksepeti.com kurulabilir" şeklinde açıklarken, açılan her lokasyonda site tanıtımı yapan ve organize eden bir mekanizmaya da ihtiyaç olduğunu belirtti.
Yemeksepeti stratejisi ve zaman tünelinde yolculuk
Sene 2000. Türkiye'de internet berbat durumda (örnek: başarısız bir iksir projesi). Dünya çapında da bir kriz var, Nasdaq'daki bir çok şirket çökmüş. Şu an internet açısından Amerika'nın 1-2 sene gerisindeysek o zamanlar 5-10 sene var arada.
2000 Kasım'da Türkiye'de kriz çıkıyor ve Nevzat Aydın'ın finansal planları alt üst oluyor. Sene 2001, Ocak'ta site açılıyor, Şubat'ta ise yine kriz çıkıyor. Ancak Nevzat Aydın ve ekibi projelerine oldukça inanıyorlar ve pes etmiyorlar. Nevzat Aydın krizlerin de iyi yanları olduğunu söylüyor ve açıklıyor: bu krizlerle yemeksepeti.com'a rakip gelmesi gecikti. Gerçekten de öyle, ilk rakip 2004'te karşılarına çıktığında artık çok geç.
Yemeksepeti fırsat maliyeti oldukça yüksek bir proje zira iyi eğitimli insanlar bu projeye gönül vermiş. Peki 31 yaşındaki Nevzat Aydın böyle bir kararı şimdi alabilir miydi? Nevzat Aydın gençliğinde aldığı bu kararlardan oldukça memnun olduğunu fakat yaşlandıkça bu riskli kararlar almanın zorlaştığını da itiraf ediyor.
3 özlü söz
- ‘Her zaman en iyi arkadaşınız iş ortaklığı için en doğru kişi olmayabilir.’
- ‘1000 fikir, 7 proje, 2 başarı öyküsü...’ (Nevzat Aydın online paket servisini düşünen ilk kişi değildi, böyle bir iddiası kesinlikle yok. Onun iddiası şuan, fikrini projeye ve sonra da başarı öyküsüne çeviren %1'lik kesimde olması)
- ‘Doğru yer, Doğru proje, Doğru zaman...’ (2001 yılı doğru zamandı. Bu uğurda MBA eğitimini sadece 1 sömestr kala bıraktı. Belki 6 ay beklese krizlerden dolayı projesini hiç gerçekleştiremeyecekti. Doğru zaman ve şartların olduğunu düşünüyorsanız o projeyi mutlaka yapın! Bir daha böyle bir fırsatı elde edemeyebilirsiniz.)
Türkiye'deki yemeksepeti modelinin yurt dışında bir örneği yok (yabancı modellerde kapıdaki personel ekstra para alıyor, kredi kartıyla online satış, restoranlar için üyelik aidatı vs). Projede 2 oyuncu var: restoranlar ve kullanıcılar. Proje bu 2 oyuncunun da içinde bulunmayı isteyeceği bir şey olmalıydı.
Restoranlar demiş ki;
‘Biz kazanmadan hiçbir şey ödemeyiz.‘
Restoranlar demiş ki;‘Biz kazanmadan hiçbir şey ödemeyiz.‘
‘Kendi ürünümü ben götürürüm, götürdüğümde paramı alırım ve kimseye de güvenmiyorum.’
‘Bilgisayar bilen birine o kadar para veremem. Zaten bilgisayarı koyacak yerim bile yok.’
Sonuç: Restoranın yaptığı işe minimum müdehale eden, ana siparişi ileten ve ilettiği bu siparişten para kazanan bir iş yapış tarzı.
Kullanıcılar demiş ki;
- ‘Kredi kartımızı vermek istemiyoruz.’
- ‘Ya parasını verdiğimiz ürünler bize gelmezse?’
- ‘Önceden ödeme yapmak istemiyoruz.’
- ‘Ürünlerin kalitesine güvenmiyoruz.’
- ‘Kim bizim şikayetlerimizi dinleyecek?’
- ‘Telefonda müşteriyle konuşmak nedir bilmeyen insanlarla vakit kaybetmek istemiyoruz.’
- ‘Yanlış sipariş gelmesinden sıkıldık.’
- ‘İlerki bir saate de sipariş verebilmek istiyoruz.’
- ‘Yemeğimizi çoktan değişmiş restoran menüsünden seçmek istemiyoruz.’
- ‘Biz böyle bir hizmet için ayrıca bir para kesinlikle vermeyiz.’
Sonuç: "Kredi kardınız bizi hiç ilgilendirmiyor" prensibi. Bu prensiple yola çıkmasalardı şu anki rakamların %1'ine bile ulaşamazlardı (bir zamanlar hemenservis.com vardı). Kullanıcı telefonla uğraşmak istemiyor çünkü çoğu zaman derdini karşısındakine anlatamıyor. Yemeksepeti'nde de ilk zamanlardaki %13 yanlış sipariş (hatalı, geç sipariş, post cihazının unutulması gibi) oranı şimdi %2'ye inmiş. Nevzat Aydın bu oranın %0 asla olmayacağını ama bu oranı mümkün olduğunca minimum tutmak için ellerinden geleni yaptıklarını söylüyor.
Yemeksepeti nasıl oluyor da oluyor?!
1-Kullanıcı yemeksepeti.com'a girip siparişini veriyor
2-Yemeksepeti 'ne gelen bu sipariş ilgili restorana iletiliyor. Bu iletim, eğer restoran belli bir sayının üzerinde sipariş alıyorsa post cihazıyla (kurulum ücreti tamamen yemeksepeti'ne ait olan) gönderiliyor diğer türlü telefonla bildiriliyor.
3-Restoran siparişi hazıylıyor ve yemeği götürücek (kurye vs) ye teslim ediyor.
4- Sipariş kullanıcıya (10-45 dk arasında) teslim ediliyor.
5-Kullanıcı ödemeyi kapıda yapıyor: Nakit, kredi kartı, sodexho, ticket şeklinde ödeme yapabiliyor.
6-Yemeksepeti de bu ödeme üzerinden %10 komisyon alıyor.
Karşılaşılan Zorluklar
- Örneğin, on-line bir DVD, kitap satın aldığınızda bu ürünün 2 gün sonra ya da 1 hafta sonra gelmesi belki çok önemli olmayabilir ancak "yemek" hemen gelmeli!
- Zevkler değişik, insanları memnun etmek zor. yemeksepeti.com'da da sorun çıkaran kullanıcılar yok değil (örnek: siparişini verip; 2 Marlboro da getirsen ya abi ya da 1 kasa bira getir 2 YTL fazla bahşiş veriyim tarzı konuşmalar fıkra değil bizzat gerçek olaylardan alıntıdır) ama mümkün olduğunca bu sorunların üstesinden gelinmeye çalışılıyor. info@yemeksepeti.com mail adresine gelen pizzaların çapını ölçtüğüne dair resim ekleyip kendisine yaklaşık 1 orta boy büyüklüğünde eksik pizza geldiğini ispatlayan yaratıcı arkadaş efsane olmuş :)
- Sadece operasyon bölümünde 24 kişi çalışıyor ve bu insanlar her siparişi tek tek iceliyor, onaylıyor ve sorunlarla ilgileniyor.
- İlk olmanın avantajı ve dezavantajları var: İlksiniz ve istediğiniz sistemi kuruyorsunuz, sizden sonra gelenler sizi takip etmek zorunda. Örneğin, üye restoranlardan aidat alan bir sitenin yemeksepeti.com'a rakip olması imkansız. Ancak ilk olmanın dezavantajı da insanlara sıfırdan bir şeyi anlatıp inandırmaya çalışmak, örneği olmayan bir projeye karşı ön yargıları yıkmak.
- E-ticaret sitelerinde en önemli kriter fiyat: yemeksepeti'nin avantajı ise fiyatların zaten belli olması.
- Paket servisi zor bir hizmet ve bunun üstesinden gelen bir hizmet: yemeksepeti
- Pazar çok büyük değil ama daha da büyüyecek. Trendler değişiyor; çalışan bayanlar, trafik gibi etkenler insanları paket servisine yönlendiriyor. Paket servisi trendi önümüzdeki yıllarda daha da artacak ve bu fırsatı gören, iyi konumlanan projeler başarılı olacak.
- Rakipleri telefon. İnternetten paket servis pazarının %99'u yemeksepeti.com'a aitken, paket servisi siparişlerinin hala %92-%93'ü telefonla veriliyor.
- Yemeksepeti sisteme alternatif getirdi. İlk zamanlardaki "yemeksepeti acaba bir heves mi?" tedirginliği şu anda atlatılmış durumda. Çünkü her geçen gün kullanıcı başına ortalama sipariş sayısı artıyor.
- Kullanıcıyı kendine bağlayıp, rakibe gitmesini engelleme
- Harcama miktarını arttırma
- Ödüllendirme
- Harcama alışkanlığını izleme
- Satışları artırma
- "Müşteri daima haklıdır" Kullanıcı yemeksepeti'nin onun yanında olduğunu hissetmeli bilmelidir. Bunu da kriterlere uymayan restoranları atarak yeterince gösteriyor.
- Kullanıcının aynı ürünü eskisinden daha ucuza alabilmesi.
- Promosyonlar sürekli update ediliyor dinamik olarak.
- "Hiç bir sadakat programı kötü hizmet ve ürünün üstesinden gelemez."
Yemeksepeti neler yaptı / neler var sırada
- Puanlama: hız/servis/lezzet açısından son 25 kullanıcı oyunun ortalaması gözüküyor. yani overall değil de current durum gözlemlenebiliyor. Yani o güne ait sorunları da hemen gözlemleyebilme şansınız var. Ancak bu sistemle birlikte, kendilerini puanlayan restoranlarda belirmeye başlamış ancak yemeksepeti tarafından yakalanıp sıfır almışlar. Çünkü bu sistemle zincir mağazaları şubelerini karşılaştırma imkanı buluyorlar.
- GPRS POS Sistemi: Belli siparişin üzerinde sipariş alan (çok sipariş alan) restoranlara POS cihazı koyuluyor. POS yükleme ücreti de yemeksepeti'ne ait.
- Canlı yardım: Üye olmayanlara açılmıyor. Msn gibi anlık yardım hizmeti
- DVD promosyonu (30 YTL'nin üzerindeki siparişler için) oldukça başarılı ve devam ediyor. Verilen DVD'ler box-office top filmlerden değil ama fi tarihinden kalmış filmler de değil. (Bkz: DVD listesi) Ayda 15,000 DVD gidiyor. Zaten normalde satılan DVD sayısı 70,000-80,000. DVD'ler onları iyi muhafaza edebilecek belli restoranlara veriliyor.
- yemeksepeti.com in english. 350 yabancı üye de yemeksepeti'nden yiyor, zira özellikle yabancılar için telefonla sipariş zor.
- Gece operasyonu: 2 sene öncesine kadar gece saat 3'e kadar açıklardı. Artık 7 gün 24 saat hizmetteler. İstanbul şubesinde çalışanları 56 kişi ve bunların yarısı operasyon merkezinde çalışıyor, her an hizmet var.
- SMS ile Digiturkten sipariş verme modeli: Digiturk - 525 Yemek Sepeti kanalı üzerinden sipariş verebiliyorsunuz.
- Yemeksepeti ELİT: Kaydolup özel günlerinizi vermeniz size o günler için en uygun fırsatları bulmamızı sağlıyor. İstanbul'un en elit restoranlarına rezervasyon yaptırabiliyor, bu restoranlarla ilgili yeniliklerden e-posta aracılığıyla haberdar oluyorsunuz ve en güncel bilgilere (örneğin:mönü listesi) yemeksepeti.com hassasiyetiyle ulaşıyorsunuz. Tüm bu hizmetler için de tabii ki hiçbir ücret ödemiyorsunuz.
- Risk almayı seviyorlar ancak hesaplanabilir risk almak önemli olan.
- İnandıkları projeyi yapıyorlar. Çalışan sayısı 3-5 kişiden 56 inanan ve kendini işe bağlayan kişiye çıkmış durumda. Başarı projeyi doğru konumlandırıp, aradaki engelleri kaldırmak.
- Dışan dönükler, (PR) önemli. yeni trend ve teknolojileri takip ediyorlar. Basınla iyi ilişki= ciddi bir yer.
- Bazen finansal zorluklar yaşıyorlar ancak bu onları yıldırmıyor.
- Açık fikirli, yaratıcı, yenilikçiler. Kullanıcıların önerdiği restoranlar mutlaka incelemeye alınıyor.
- Kötü bir restoran çıkması durumunda, kullanıcı yemeksepeti.com'u hatalı bulacak. En büyük artıları restoran çeşitliliği olmasına rağmen, belli bir servis kalitesi düzeyinin altında olan, kullanıcılara karşı hata yapan ve telafi etmeyen restoranları çıkartmaları.
- Modelleri örnek alın: Başları ne zorluklarla karşılaşmışlar öğrenin, hazırlıklı olun. (ör: yemeksepeti için örnek olabilecek siteler food.com/ waiter.com/ webvan.com)
- Ulaşılabilir hedefler belirleyin: 3 katı büyüme hedefliyorsanız, 2,5 katı yazın siz yine de. Hedeflerinizin altında kalmayın.
- Komunikasyon çok iyi olmalı.
- Mükemmeliyetçi olmayın: Herşey "mükemmel" olucak diye uğraşırsanız zaman kaybedersiniz ve başka biri o işe girişirse yazık olur.
Biz de yemeksepeti.com'un başarılarının devamını ve hayatımızdan hiç çıkmamasını diliyoruz. Nevzat Aydın'a da bu değerli bilgileri paylaştığı için çok teşekkür ediyoruz.
**Dilerseniz bu sohbetin tamamını Metacafe'den izleyebilirsiniz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder